उपवासाला मखाना चालतो का?

मखाना उपवासाचा पदार्थ का आहे

ज्या हिंदू उपवासांत खाणे चालते, त्यातले बहुतेक फराळाच्या पद्धतीने पाळले जातात: फळे, दूध, सुकामेवा, आणि धान्य नसलेल्या काही गोष्टी जसे साबुदाणा, कुट्टू, शिंगाडा आणि मखाना. मखाना हे बिहारच्या तलावांत वाढणाऱ्या एका जलवनस्पतीचे फुललेले बी आहे, त्यामुळे बहुतेक उपवास पाळत असलेल्या धान्य आणि डाळीच्या नियमांच्या बाहेर राहते.

लांबच्या उपवासाच्या दिवशी तो सहज साथही देतो. भाजलेल्या मखान्याची वाटी तासन्तास कुरकुरीत राहते, आणि तोच पॅक संध्याकाळी खीर होतो. म्हणूनच उत्तर भारतात पूजेच्या ताटात आणि उपवासाच्या स्वयंपाकघरात, विशेषतः नवरात्रीत, मखाना हमखास असतो.

उपवासात मखाना सहसा कधी खाल्ला जातो

हा तक्ता नेहमीची पद्धत दाखवतो, नियमांचे पुस्तक नाही. जिथे कुटुंबांनुसार पद्धत खूप वेगळी आहे, तिथे तेही लिहिले आहे.

कशामुळे उपवास मोडू शकतो

मखाना स्वतः क्वचितच अडचण असतो. त्यावर जे घातले जाते, किंवा पाकिटात जे मिसळलेले असते, तिथेच नकळत उपवासाचा नियम मोडतो.

मिठाचा प्रकार

बहुतेक उपवासाच्या परंपरांमध्ये साध्या मिठाऐवजी सैंधव मीठ वापरतात. काही कुटुंबे काळे मीठही टाळतात. कडक नवरात्री उपवासात अनेक जण काही दिवस मीठ अजिबात खात नाहीत, त्यामुळे त्या दिवशी मखाना साधा, फळांसोबत किंवा गोड खा.

फ्लेवरची पाकिटे

मसाला, पेरी पेरी, चीज आणि पुदिना मखाना स्नॅकसाठी बनवलेले असतात, उपवासासाठी नाही. त्यांच्या मसाल्यात सहसा साधे मीठ आणि मसाल्याचे मिश्रण असते, आणि लेबल यापेक्षा फारसे काही सांगत नाही. घटकांच्या यादीत मखाना, तेल किंवा तूप आणि सैंधव मीठ याशिवाय काहीही असेल तर ते उपवासानंतरसाठी ठेवा.

कोटिंग

फुलवल्यानंतर पॉलिश करणे हा प्रक्रियेचा सामान्य भाग आहे, पण गोड आणि स्नॅकच्या मखान्यावर अनेकदा ग्लेझ किंवा मसाल्याचा लेप असतो. साधा दाणा फिकट पांढरा असतो, सालीच्या जागी लहान तपकिरी ठिपके असतात. मखाना चिकट लागला किंवा बोटांना पावडर लागली तर काहीतरी मिसळलेले आहे, आणि ते लेबलवर लिहिलेले असायला हवे.

तेल की तूप

उपवासाच्या स्वयंपाकात सहसा तूप वापरतात. काही घरांत शेंगदाण्याचे तेलही चालते, तर काही ठिकाणी रिफाइंड तेल अजिबात चालत नाही. आधीच भाजलेला मखाना घेताना कोणते तेल वापरले ते क्वचितच कळते, आणि स्वतः भाजण्याचे हेच सगळ्यात मोठे कारण आहे.

उपवासासाठी मखाना कसा भाजायचा

यातून एक भरपूर वाटी, म्हणजे सुमारे 2 कप किंवा 30 ग्रॅम मखाना होतो. वेळ अंदाजे आहे आणि तुमची कढई आणि आच यावर अवलंबून आहे.

1. जाड कढईत 1 चमचा तूप मंद आचेवर सुमारे 1 मिनिट गरम करा.
2. 2 कप (सुमारे 30 ग्रॅम) कच्चा मखाना टाका आणि हलवा, म्हणजे प्रत्येक दाण्याला तुपाचा हलका थर लागेल.
3. मंद आचेवर 6 ते 8 मिनिटे भाजा, दर 30 सेकंदांनी हलवत, एक दाणा बोटांनी दाबल्यावर स्वच्छ कुरकुरत तुटेपर्यंत.
4. गॅस बंद करा. पाव चमचा सैंधव मीठ भुरभुरा, आणि उपवासाला चालत असेल तर मिरपूड.
5. उघड्या कढईत सुमारे 10 मिनिटे थंड होऊ द्या, मग हवाबंद डब्यात ठेवा.

तापमानासह एअर फ्रायरची पद्धत पाहण्यासाठी वाचा एअर फ्रायरमध्ये मखाना कसा भाजायचा.

मखान्याचे सोपे उपवासाचे पदार्थ

• मखान्याची खीर. तुपात भाजलेला मखाना फुल क्रीम दुधात साखर किंवा गूळ आणि वेलचीसह शिजवलेला. प्रमाण आणि वेळेसाठी उपवासासाठी मखान्याची खीर रेसिपी पाहा.

• सैंधव मिठातला भाजलेला मखाना. वर दिलेली पद्धत. तुमच्या कुटुंबात उपवासाला शेंगदाणे चालत असतील तर भाजलेले शेंगदाणे मिसळा.

• फळांसोबत मखाना. एक कप भाजलेल्या मखान्यात चिरलेले केळे, सफरचंद किंवा डाळिंबाचे दाणे मिसळा. बिनमिठाच्या दिवशी मीठ न घालता ठेवा.

• गरम दुधात मखाना. मूठभर भाजलेला मखाना चिमूटभर वेलचीसह गरम दुधाच्या ग्लासात कुस्करून घाला, संध्याकाळी उपवास सोडण्याआधी पिण्यासाठी.

कच्चा, एकच घटक असलेला मखाना उपवासात का सोपा

पॅकमध्ये एकच घटक असेल तर मखान्याशिवाय दुसरे काही तपासायचेच नसते. तूप घालायचे की नाही, सैंधव मीठ घालायचे की नाही, गोड करायचे की खारट, हे तुम्ही रोज ठरवता. नऊ दिवसांच्या उपवासात हे महत्त्वाचे ठरते, जिथे पहिल्या दिवसाचे आणि अष्टमीचे नियम वेगळे असू शकतात.

Makau नेमके हेच विकतो: कच्चा, फ्लेवर नसलेला हँडपिक्ड मखाना, मीठ, तेल, साखर किंवा प्रिझर्वेटिव्हशिवाय, स्रोतावरच सील केलेला. तो आमच्या स्वतःच्या A+ ग्रेडमध्ये हाताने निवडलेला असतो, त्यामुळे कढईत दाणे सारखे भाजतात. भारतातला बहुतेक मखाना बिहारमधून येतो, आणि मिथिलाच्या तलावांतून त्याची काढणी कशी होते ते तुम्ही वाचू शकता.

पूर्ण नवरात्रीसाठी खरेदी करताय? एक व्यक्ती दिवसातून एकदा स्नॅक घेत असेल तर रोज सुमारे 30 ग्रॅम लागतो, म्हणजे नऊ दिवसांसाठी साधारण 270 ग्रॅम. पॅकची तुलना त्याच्या स्टिकरवरून नाही, तर मखान्याचा भाव प्रति किलो आणि प्रति 100 ग्रॅम यावरून करा.